piątek, 26 czerwca 2015

Robimy witraże


Bardzo często w praktyce szkolnej pojawiają  się prace imitujące witraże. Technikę te zaliczamy do technik łączonych, papierowych. Jest to dość skomplikowana technika ponieważ wymaga cierpliwości i dokładności
Proponuję rozpocząć przygodę od bardzo prostego wzoru
Materiały: kartka czarna z bloku technicznego, nożyczki, ołówek, bibuła niekarbowana lub kalka techniczna, kredki bambino
1. Przygotuj czarna kartkę, narysuj delikatnie okienka (kwadraciki) a następnie je wytnij
wersja 1
Na lewej stronie przyklej kalkę techniczną a następnie koloruj okienka kredkami w dowolny sposób
wersja 2
Na lewej stronie przyklejaj fragmenty kolorowej bibuły

Gotowe. Jak wykonać bardziej skomplikowane wzory........



wtorek, 16 czerwca 2015

Rozwój społeczny w edukacji plastycznej.







Trudno wyobrazić sobie społeczeństwo bez sztuki. Sztuka i jej wytwory są związane z życiem społecznym, wpływają na kształtowanie się wartości estetycznych, poznawczych czy wychowawczych danej grupy. Skupiają naród wokół systemu wartości, modelują więzi.
Bez względu na to, czy jest to działanie jednostkowe czy zbiorowe zawsze pozostaje składnikiem życia społecznego. Sztuka wywiera znaczący wpływ na życie każdego społeczeństwa i odwrotnie, grupy społeczne oddziaływają na zjawiska w kulturze i sztuce.
Sztuka sama w sobie tworzy program humanizacji człowieka. Obcowanie z dziełami sztuki nie ogranicza się jedynie do sfery doznań i przeżyć estetycznych, gdyż kulturowy jej wymiar stanowi podstawę kształtowania i rozwoju osobowości człowieka w zakresach pozaestetycznych. Mamy tu na myśli zarówno możliwości samopoznania, jak i znalezienia dla siebie miejsca w społeczności ludzkiej[1].

Społecznej roli sztuki wiele uwagi poświęcili autorzy Podstawy Programowej przedmiotu plastyka, na wszystkich etapach edukacyjnych. Jednym z najważniejszych zadań stało się kształtowanie i zachowanie tożsamości kulturowej. Jak zapisano dziecko kończące III klasę:
w zakresie percepcji sztuki:
a.       określa swoją przynależność kulturową poprzez kontakt z wybranymi dziełami  sztuki, zabytkami i z tradycją w środowisku rodzinnym, szkolnym i lokalnym; uczestniczy w życiu kulturalnym tych środowisk (wie o istnieniu placówek kultury działających na ich rzecz).
Zapis ten należy rozumieć jako budowanie i kształtowanie poczucia związku z tradycją narodową, która ma stanowić postawę szacunku i tolerancji wobec jej różnorodności oraz przekonanie o konieczności uczestnictwa w życiu kulturalnym.
W ostatnich latach bardzo popularne stało się również zagadnienie edukacji wielokulturowej. Biorąc pod uwagę, że sztuka zawiera w sobie siłę jednoczącą, można stwierdzić iż stwarza doskonałe warunki pełniejszego porozumienia ludzi między sobą. Realizująca się w ten sposób komunikacyjna rola sztuki i jej wytworów, pozwala na wzajemne porozumienie, zbliżenie ludzi, nawiązanie więzi społecznych pomiędzy odmiennymi kulturowo grupami.
Edukacja wielokulturowa w plastyce uwzględnia i szanuje różnice etniczne, rasowe
i kulturowe społeczeństwa, z którymi wiążą się odmienne wizje świata i koncepcje kulturowe.  
W ten sposób staje się procesem, w którym ma miejsce dialog kulturowy. Z jednej strony chroni przed uniformizacją z drugiej przez egocentryzmem lokalnym. Uczy tolerancji, która jest szczególna wartością edukacyjną we współczesnym świecie.
Rozwój społeczny dzieci można łatwo scharakteryzować na podstawie ich poczynań twórczych. Wytwory plastyczne ukazują stopień identyfikacji społecznej. Bardzo wyraźnie możemy zaobserwować jak świat w rysunkach dzieci wypełnia się. Od pojedynczego „głowonoga” identyfikowanego z  samym dzieckiem, poprzez postacie i elementy
z najbliższego otoczenia po coraz szersze przedstawianie świata w układzie spiralnym: ja → najbliższa rodzina → świat roślin, zwierząt, maszyn → społeczność przedszkolna, szkolna → społeczność lokalna itd.
Rozwój społeczny dziecka możemy zaobserwować w tych rysunkach, w których dziecko identyfikuje się z prezentowanymi treściami, w tym wypadku z elementami otoczenia społecznego (na przykład zawody takie jak policjant, strażak, pielęgniarka).
Szczególną wartość dla rozwoju społecznego dzieci ma odpowiedni dobór form pracy, zwłaszcza w okresie tak zwanych grup rówieśniczych. Powstawanie wytworu w toku pracy grupowej lub zbiorowej umożliwia dziecku rozwijanie umiejętności komunikacyjnych opartych na kompromisie, dostrzeżenie własnej niezależności i kształcenie poczucia odpowiedzialności i tolerancji.
Taki sposób pojmowania siebie w społeczeństwie jest początkiem procesu rozumienia świata którego będzie częścią.




Kinga Łapot-Dzierwa: Edukacja plastyczna jako środek wspierania rozwoju dziecka W: Doświadczanie poznawania świata przez dzieci w młodszym wieku szkolnym / pod red. Ireny Adamek, Bożeny Pawlak,  Wydawnictwo Libron, Kraków 2012, ss. 101





[1] M. Guśpiel, J. Dyląg , Sztuka jako źródło harmonijnego rozwoju dziecka [w:] Edukacja – szkoła – nauczyciele,  J. Kuźma, J. Morbitzer (red.), Wydawnictwo Naukowe A.P., Kraków 2005, s. 427-532.

niedziela, 14 czerwca 2015

Zabawa z postacią


Pamiętacie zapewne zadanie: zabawa z cieniem. Tym razem uproszczona wersja tego ćwiczenia.
1. Przygotuj szary papier
2. Poproś dzieci aby dobrały się w pary
3. Jedno z nich niech położy się na papierze. Drugie powinno odrysować kształt postaci czarnym markerem.
Pamiętaj! Nie musisz dbać o wierne kształty
4. Możecie przystąpić do kolorowania, dorysowywania (według własnego pomysłu)
Do rysowania można wykorzystać wszystkie dostępne materiały i narzędzia rysunkowe.
Pozwól rozwinąć się wyobraźni.......







niedziela, 7 czerwca 2015

Rozwój sprawności językowej







Rozwój sprawności językowej w edukacji plastycznej następuje w sposób naturalny, ponieważ kontakt dziecka z literaturą rozpoczyna się dość wcześnie. W trakcie czytania różnych tekstów: wierszy, bajek, baśni, opowiadań, dochodzi do rozszerzania zakresu postrzegania poprzez odbiór bezpośredni i pośredni.
Interpretacja tekstu literackiego w wyjątkowy sposób kształtuje wyobraźnię dziecka, wzbogaca zakres jego słownictwa, uczy poprawności wypowiedzi. Takie działanie polega przede wszystkim na tworzeniu: w oparciu, na podstawie, usłyszanego tekstu. Może ono obejmować:
  • ilustrowanie konkretnej sytuacji, zdarzenia, historii z wykorzystaniem poszczególnych kategorii emocji tak charakterystycznych dla bajki czy baśni;
  • interpretację tekstu literackiego i jego wizualizację w trakcie działania plastycznego;
  • wprowadzanie podstawowych terminów plastycznych poprzez umiejętne zestawienie przykładowych tekstów, w tym także tworzenie tekstów do konkretnej sytuacji plastycznej[1].
Rozwój sprawności językowej odbywa się również w trakcie pracy nad dziełem sztuki, które jest źródłem inspiracji. Dokonując jego analizy, doskonalimy u dzieci umiejętność logicznego i estetycznego wypowiadania się w mowie i piśmie.
W procesach edukacyjnych powinno stosować się takie metody pracy, które zwiększą skuteczność wspierania rozwoju sprawności językowej.
Treści edukacji plastycznej mają tutaj wiele do zaoferowania. Punkt 3 Nowej podstawy programowej określa, że uczeń po klasie III:
w zakresie recepcji sztuki:
  1. rozróżnia takie dziedziny działalności twórczej człowieka, jak: architektura, sztuki  plastyczne oraz inne określone dyscypliny sztuki (fotografika, film) i przekazy medialne (telewizja, Internet), a także rzemiosło artystyczne i sztukę ludową,
  2.  rozpoznaje wybrane dzieła architektury i sztuk plastycznych należące do polskiego
    i europejskiego dziedzictwa kultury; opisuje ich cechy
    charakterystyczne (posługując się elementarnymi terminami właściwymi dla tych dziedzin działalności twórczej)[2].
Zapis ten należy rozumieć jako znajomość najważniejszych dzieł stanowiących
dziedzictwo kultury (jako umiejętność przyswajania sobie wartości i operowania symbolami) oraz posługiwanie się językiem sztuki.
Język sztuki jest językiem pięknym ale i wymagającym. Nauczycielowi stawia zadania odpowiedniego doboru treści w taki sposób aby wzbogacać zakres słownictwa, uruchamiać wyobraźnię, korygować język potoczny, który odzwierciedla uproszczony i w dużej mierze wypaczony obraz świata w świadomości dziecka. W ten sposób język sztuki może stać się jednym ze strażników kultury języka

Kinga Łapot-Dzierwa: Edukacja plastyczna jako środek wspierania rozwoju dziecka W: Doświadczanie poznawania świata przez dzieci w młodszym wieku szkolnym / pod red. Ireny Adamek, Bożeny Pawlak,  Wydawnictwo Libron, Kraków 2012, ss. 101


[1] K. Łapiot-Dzierwa, Inspiracje do zajęć plastycznych stymulujące twórczą aktywność dziecka [w:]  Gdyby Einstein współcześnie chodził do szkoły...Dziecko i twórczość w pedagogice wczesnoszkolnej, E. Szatan,
D. Bronk (red.), Wydawnictwo UG, Gdańsk 2008, s. 46-55
[2] K. Łapot-Dzierwa, W. Czapski, Podstawa programowa z komentarzem, Tom. 7,  MEN, Warszawa 2008, s. 39

środa, 3 czerwca 2015

Rozwój w zakresie percepcji. Percepcja podstawą kształtowania twórczej wyobraźni i wspierania rozwoju.






Dziecko będące w okresie ideoplastyki potrzebuje jak największej ilości bodźców. Dlatego zdobywanie informacji ze świata zewnętrznego tylko na drodze obserwacji jest nie wystarczające. Musimy pamiętać, że im więcej dziecko wie, tym więcej jest nam w stanie przekazać w kodzie plastycznym. Im większa, bogatsza jest jego wiedza na dany temat, tym łatwiej porusza się w świecie sztuki.
Dlatego jednym z nadrzędnych celów w edukacji plastycznej jest rozwijanie percepcji. Przy czym należy pamiętać o szerokim rozumieniu tego pojęcia.
Percepcja to nie tylko pierwotne bodźce odbierane ze świata zewnętrznego poprzez poszczególne receptory ale przede wszystkim proces, w którym dokonuje się ich przekształcenie.
Procesy percepcyjne są  wtopione w inne, wysoko rozwinięte formy czynności psychicznych
i ściśle z nimi współdziałają. W sposób naturalny odbywa się wymiana informacji wyselekcjonowanych, aktualnie potrzebnych, mających charakter poznawczy i twórczy.
Ta specyficzna wymiana jest podstawą rozwoju człowieka, w tym przede wszystkim jego doświadczeń artystycznych i estetycznych. Dlatego można przyjąć, że spostrzeganie jest swoistym procesem ciągłego uczenia się, dostosowanego do aktualnych potrzeb intelektualnych jednostki.
Spostrzeganie jest złożonym procesem poznawczym, w wyniku którego uzyskujemy obraz rzeczywistości wpisany w tok procesu twórczego. Jest to proces ciągły,  aktywny, 
o  zmiennej  sile  natężenia,  przebiegający w określonym czasie, zależnym od stymulacji i jej siły.  Rozwój procesów percepcyjnych u dzieci warunkuje w późniejszym czasie sukcesy
w nauce i życiu codziennym.
            W trakcie zajęć plastycznych możemy rozwijać percepcję wzrokową, słuchową oraz kinestetyczno-ruchową kształtując jednocześnie między innymi pamięć, spostrzegawczość, sprawność językową, koordynację wzrokowo-ruchową itd.
Rozwój percepcji wzrokowej przede wszystkim zależy od prawidłowej budowy receptora wzroku czyli gałki ocznej. Drugi element, to stymulowanie spostrzegawczości poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia.
W plastyce mogą to być ćwiczenia związane z obserwacją środowiska naturalnego i najbliższego otoczenia, ze szczególnym uwzględnieniem wartości estetycznych takich jak kształt, barwa, faktura czy wartości emocjonalnych. Wówczas dochodzi do gromadzenia informacji, które w procesie twórczym zostaną przekształcone w nowe dzieło. Nieco trudniejsze jest organizowanie zajęć, w których dokonujemy analizy dzieła sztuki. Wówczas mamy do czynienia z procesem przejmowania i przyswajania zjawisk bardziej złożonych, ukształtowanych w procesie psychicznym. Recepcja stanowi więc szczególny przypadek percepcji i odnosi się bezpośrednio do dzieła sztuki, które jest wynikiem  czyjejś twórczej, intelektualnej działalności. To pozwala na przyjęcie  metody postępowania podczas ćwiczeń percepcyjnych, w której trzeba zwrócić szczególna uwagę na dobór dzieła oraz jego wnikliwą analizę.[1]
W pracach plastycznych dzieci łatwo można zaobserwować zmiany jakie dokonują się w procesach percepcyjnych. Śledząc rozwój twórczości plastycznej widzimy jak zmienia się umiejętność pojmowania świata. Od pojedynczych, prostych kształtów typu głowonogi czy głowotułowia po obrazy o określonej tematyce, umieszczone w czasie i przestrzeni.
Od prostego schematu do schematu wypełnionego drobnymi szczegółami. Wszystko to jest dowodem kompetencji w zakresie rozumienia zjawisk i układów przedmiotów w przestrzeni ich wzajemnych relacji w kontekście uporządkowania i harmonii. Jest przejawem kompetencji w zakresie przedstawień złożonych, akcji, wzajemnych oddziaływań elementów w układzie czasoprzestrzennym. Dlatego tak istotne jest zachęcanie dziecka do wszelkich zabaw i ćwiczeń wspierających rozwój percepcji. Do ćwiczeń, w których dziecko będzie  na przykład poszukiwać różnic i podobieństw, wyszukiwać wybranych elementów (kształtów, barw itd.). Takie postępowanie nie tylko, co oczywiste, wpływa na rozwój twórczości plastycznej ale może pomóc w przezwyciężeniu trudności w nauce ponieważ rozwija umiejętność rozróżniania, zapamiętywaniu i odtwarzania figur geometrycznych i liter, doskonali pamięć wzrokową pomocną w nauce czytania. Ułatwia rozpoznawanie liter asymetrycznych, prawidłowe rozplanowanie zapisu w zeszycie, wyszukiwanie informacji w tekście a na wyższych etapach edukacji, poruszanie się i orientację w przestrzeni.

Kinga Łapot-Dzierwa: Edukacja plastyczna jako środek wspierania rozwoju dziecka W: Doświadczanie poznawania świata przez dzieci w młodszym wieku szkolnym / pod red. Ireny Adamek, Bożeny Pawlak,  Wydawnictwo Libron, Kraków 2012, ss. 101

[1] Kinga Łapot-Dzierwa, Przedszkolaka spotkania ze sztuką – wpływ percepcji malarstwa na twórczą  wyobraźnię dziecka [w:] Kultura -aktywność artystyczna dziecka, red. B. Muchacka, R. Ławrowska, wydawnictwo ZamKor, Kraków 2008