sobota, 26 września 2015

Rozwój koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz sprawności manualnej.





Jednym z najważniejszych celów w edukacji plastycznej jest rozwijanie dziecięcego warsztatu. W przypadku małych dzieci jest to ściśle związane z rozwojem sprawności manualnej, który jest uzależniony od wielu czynników, w tym przede wszystkim
od równomiernego i prawidłowego rozwoju psychofizycznego. Każde opóźnienie w tym zakresie powoduje zahamowania w podejmowaniu i doskonaleniu różnego rodzaju czynności ruchowych. Zadaniem opiekuna – wychowawcy jest więc wspomaganie i odpowiednie stymulowanie tego rozwoju, a ponieważ jest to proces bardzo złożony, wymaga on od takiej osoby odpowiedniej wiedzy, zaangażowania i wysiłku aby mogła zatroszczyć się
o zapewnienie odpowiednich warunków pracy (materiałów i narzędzi) swoim podopiecznym. Działania takie powinny być organizowane w sposób, który zapewni dzieciom stymulacje niezbędną dla prawidłowego przebiegu rozwoju motoryczno-manualnego, przy uwzględnieniu różnic oraz potrzeb indywidualnych każdego z nich.
Obecnie coraz więcej uwagi poświęca się metodom stymulującym rozwój w tym zakresie, ponieważ osiągnięcie jak najlepszej sprawności manualnej warunkuje lepsze wyniki w nauce (zwłaszcza pisania). Tego typu zajęcia umożliwiają twórczą i samodzielna pracę, która przy emocjonalnym zaangażowaniu rozwija wszelkie dyspozycje, co z kolei stanowi solidną podstawę dla przyszłego uczenia się. Dlatego we wczesnej edukacji, dla poprawienia precyzji
w trakcie wykonywania czynności manualnych, wykorzystuje się zróżnicowane techniki plastyczne [1].


[1] K. Łapot-Dzierwa, Terapeutyczna funkcja edukacji plastycznej. Techniki plastyczne wspierające rozwój manualny [w:] Wyzwania współczesnej pedagogiki specjalnej – praktyka edukacyjna i rewalidacyjna,
T. Żółkowska, B. Ostapiuk, M. Wlazło (red.),  Print Group, Gdańsk 2010, s. 137-141

piątek, 11 września 2015

Scenariusz: wesoło-smutny portret


TEMAT: Wesoło-smutny portret

ZAGADNIENIA DO REALIZACJI:
Emocje w sztuce - rozpoznawanie  podstawowych kategorii emocjonalnych (radość, smutek)

Cele ogólne
  • W zakresie percepcji:
    - rozpoznawanie emocji  w kontakcie z najbliższym otoczeniem (obserwacja mimiki twarzy),
  • W zakresie recepcji sztuki:
    -   rozpoznawanie, nazywanie wskazywanie w dziele sztuki (obraz, utwór muzyczny, tekst) określonych emocji, próba ich identyfikacji

  • W zakresie ekspresji przez sztukę:
    -   przedstawianie i wyrażanie emocji z zastosowaniem odpowiednio dobranej techniki plastycznej.
Przewidywane osiągnięcia
  • W zakresie percepcji dziecko/uczeń
    -    dostrzega specyfikę emocji (różnicuje mimikę);

    -    potrafi opisać te zjawiska,

    -    doskonali i rozwija swoją wyobraźnię
  • W zakresie recepcji sztuki:
-    dokonuje analizy dzieła (tekstu, muzyki) pod kątem emocji;
-    potrafi opowiedzieć jak wyglądają emocje w prezentowanych dziełach.
  • W zakresie ekspresji przez sztukę:
    -    wykorzystuje zdobyte informacje we własnej działalności twórczej;
    -    wykonuje pracę plastyczną z uwzględnieniem realizowanych treści

ŹRÓDŁA INSPIRACJI (do wyboru przez nauczyciela)
środowisko naturalne, literatura, muzyka, sztuki plastyczne

PRZYKŁADOWE STRUKTURY DYDAKTYCZNE

  • fragmenty muzyki: Preludium deszczowe F Chopin, Taniec Anitry Grieg
  • wiersz Nie warto być smutnym (A. Ignarska – maszynopis)
  • Leon Wyczółkowski Wesołe pacholęta 
  • Stanisław Wyspiański,  Portret dziewczynki
TECHNIKA
  • kolaż rysunkowy
MATERIAŁY I NARZĘDZIA (w opisie technik)
FORMA PRACY
  • Indywidualna.



niedziela, 6 września 2015

plastyka a rozwój emocjonalny dziecka



Powróćmy do zagadnień  związanych z teorią

                                                    Moja mama jest zawsze uśmiechnięta!

Z rozwojem społecznym wiąże się ściśle rozwój emocjonalny.
Należy pamiętać, że rozwój emocjonalny dziecka w wieku młodszym charakteryzuje się dużą dynamiką i labilnością a wzorce zawsze czerpane są z zewnątrz (od osób dorosłych
z najbliższego otoczenia).
Warto więc ten aspekt wykorzystać i tak organizować pracę
z dziećmi tak aby  wykorzystać uczucia do uczenia się.
Zakres rozwoju emocjonalnego w plastyce jest związany z jednej strony z bodźcami, które dziecko otrzymuje ze świata zewnętrznego z drugiej, wytwór plastyczny jest obrazem rozumienia zjawisk i ich przeżywania. Wystarczy wspomnieć, że w dziecięcych rysunkach pojawiają się postacie i rzeczy szczególnie ważne, te z którymi dziecko jest związane szczególną więzią – emocjonalną. Drzewo, które rysuje, nie jest pierwszym lepszym drzewem a dom nie byle jakim domem, pies, kot, samochód posiadają cechy charakterystyczne ważne dla dziecka w chwili powstawania pracy. Dlatego sam proces tworzenia i zaangażowanie dziecka się do jego rozwoju emocjonalnego.
Bez emocji nie można mówić o prawidłowym rozwoju. W świetle najnowszych badań neurologicznych sfery emocjonalna i poznawcza stanowią jedną wzajemnie warunkującą się całość. Człowiek, jak twierdzi D. Goleman, posiada dwa umysły: emocjonalny i racjonalny, które różnią odmienne sposoby poznania, jednak działają we wzajemnej harmonii, nawzajem się uzupełniają (Goleman 1997, s.32).[1]
            Kształcenie emocjonalne w plastyce obejmuje przede wszystkim ekspresję plastyczną, rozumianą jako wypowiadanie się w różnych technikach i formach plastycznych, wyrażanie siebie w wytworze. Rozmawiając z dzieckiem o jego pracy plastycznej możemy dowiedzieć się jaki jest jego stosunek emocjonalny do prezentowanych treści. Na przykład przy próbach prezentowania postaci ludzkich wskazuje na ich emocje mówiąc na przykład: moja mama się uśmiecha, moja mama lubi śpiewać, jest kochana.
W pracach dzieci bardzo często pojawiają się wyraźne symbole graficzne, obrazujące poszczególne emocje na przykład: uśmiech – radość, zadowolenie, łzy i usta „w podkówkę” – smutek, serce – miłość. Psychologia dokonuje również interpretacji tych elementów zarówno ikonograficznych jak i barwnych (pod kątem ich zawartości emocjonalnej). Przy wykonywaniu tego typu testów należy jednak pamiętać, że wytwór plastyczny jest materią bardzo delikatną a na jego powstanie ma wpływ wiele czynników zewnętrznych.
            We wspomaganiu rozwoju emocjonalnego dziecka bardzo ważną rolę odgrywają elementy stymulujące. W plastyce jednym z najważniejszych działań jest wykorzystanie dzieła sztuki a konkretniej, odpowiednio dobranych dzieł malarskich. To dzięki analizie tych dzieł dziecko uczy się poznawać, rozpoznawać, nazywać pojęcia z zakresu różnych kategorii emocji.
Maria Guśpiel i Jerzy Dyląg[2], wyróżniają osiem pojęć w odniesieniu do przeżywanych emocji, które pojawiają się w toku poznawania treści konkretnych nie tylko
w plastyce. Łącza je z literaturą i muzyką. W ten sposób pokazują jak istotna rolę
w harmonijnym rozwoju dziecka spełnia edukacja przez sztukę, której jednym
z najważniejszych stosowanych metod powinna być metoda przekładu intersemiotycznego,
w którym określone treści emocjonalne mogą być przekazywane różnymi kodami sztuki (słowem, dźwiękiem, środkami wyrazu plastycznego).
Stosowanie tej metody, wymaga to odejścia od stereotypowego spojrzenia na plastykę. Stawia to nauczyciela przed dużym wyzwaniem. Z jednej strony wymaga od niego wiedzy
i umiejętności w zakresie doboru odpowiednich treści z drugiej strony wiążę się z doborem odpowiednich środków wyrazu plastycznego w celu umożliwienia dziecku identyfikacji
z wyrażanymi treściami (emocjami). 
Już Wiktor Lowenfeld pisał: Jego (dziecka) sztuka jest ciągłym stanem przemian, pozbawionym lęku o popełnienie błędu czy troski o dokładność uchwycenia poszczególnych przedmiotów. Dla niego sztuka jest prawdziwie indywidualnym przeżyciem, a siła zaangażowania w nią przyczynia się emocjonalnego rozwoju.[3]
Udowodnił zatem, że dziecko rysując, malując, konstruując wytwarza pewną konfigurację emocji a aktywność plastyczna stanowi najlepszą okazję do ujawniania się uczuć.

Kinga Łapot-Dzierwa: Edukacja plastyczna jako środek wspierania rozwoju dziecka W: Doświadczanie poznawania świata przez dzieci w młodszym wieku szkolnym / pod red. Ireny Adamek, Bożeny Pawlak,  Wydawnictwo Libron, Kraków 2012, ss. 101

[1] J. Dyląg, Kształcenie intelektualne i emocjonalne jako podstawa integracji – na przykładzie edukacji muzycznej [w:] Integracja w edukacji. Dylematy teorii i praktyki, pod red. J. Jakóbowskiego,A. Jakubowicz-Bryx, Wydawnictwo Uczelniane Akademii Bydgoskiej im. Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2002, strony:463-472.
[2] Maria Guśpiel, Jerzy Dyląg, Sztuka jako źródło harmonijnego rozwoju dziecka [w:] Edukacja – szkoła – nauczyciele, red. J. Kuźma, J. Morbitzer, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2005, s. 427-532.

[3] V. Lowenfeld, W.L. Brittain, Twórczość a rozwój umysłowy dziecka, PWN, Warszawa 1977, s.19

wtorek, 1 września 2015

Przykładowy scenariusz zajęć




K:*- Komentarz
Tego typu zajęcia mogą być realizowane z dziećmi od 6 roku życia. Oczywiście należy pamiętać o stopniowaniu trudności zarówno w obszarze percepcji jak i ekspresji
TEMAT: Jak wygląda planeta Małego Księcia?
K:* Temat do zajęć plastycznych powinien być inspirujący, otwarty o dużym stopniu refleksyjności. Bardzo ciekawe są tematy problemowe, przy realizacji których dziecko skłaniane jest do podejmowania decyzji. Mamy wówczas szansę na zindywidualizowanie procesu twórczego.
ZAGADNIENIA DO REALIZACJI:
K:* Zagadnienia do realizacji czyli treści kształcenia powinny być zgodne z Podstawą Programową.

  • Rozwijanie wyobraźni dziecka, kształtowanie jego twórczej postawy z uwzględnieniem takich pojęć plastycznych jak Układ (kompozycja zamknięta i otwarta (klasa II)

 K:*- 
Cele ogólne
  • W zakresie percepcji:
          - rozwijanie dziecięcej wyobraźni twórczej poprzez obserwację środowiska i zjawisk
 przyrodniczych;

  • W zakresie ekspresji przez sztukę:
-   Przedstawianie i wyrażanie zjawisk i wydarzeń realnych i fantastycznych z uwzględnieniem kształtów, wielkości i barw, inspirowanych przez przeżycia, utwory literackie i muzyczne.
  • W zakresie recepcji sztuki:
-   Określanie układów przedmiotów i zjawisk – układy zamknięte i otwarte
Przewidywane osiągnięcia
K:* Przy projektowaniu zadań istotne jest określenie celów operacyjnych rozumianych jako przewidywane osiągnięcia dziecka/ucznia
  • W zakresie percepcji dziecko/uczeń
-    dostrzega specyfikę zjawisk występujących w kosmosie;
-    potrafi opisać te zjawiska pod kątem kształtu, barwy i wielkości,
            -    doskonali i rozwija swoją wyobraźnię
  • W zakresie ekspresji przez sztukę:
-    wykorzystuje zdobyte informacje we własnej działalności twórczej;
-  projektuje i realizuje proste układy kompozycyjne dla przedstawienia zjawisk
 i wydarzeń realnych i fantastycznych z uwzględnieniem kształtów, wielkości
 i barw, inspirowanych przez przeżycia, utwory literackie i muzyczne przy użyciu  określonych środków ekspresji plastycznej
  • W zakresie recepcji sztuki:
-    dokonuje analizy dzieła (tekstu, muzyki);
-     rozpoznaje i określa układy – układ zamknięty i otwarty.
ŹRÓDŁA INSPIRACJI (środowisko naturalne, literatura, muzyka, sztuki plastyczne)
K:* Odpowiedni dobór źródeł inspiracji jest bardzo ważny. Można stosować tylko jedno ale większą gwarancję sukcesu dale nam łączenie kodów w określonych konfiguracjach.
W przypadku opisywanych zajęć głównym zadaniem jest pobudzenie dziecięcej wyobraźni. Dlatego zastosowano bodźce zarówno wzrokowe jak i słuchowe.
W trakcie czytania tekstu dochodzi do rozszerzenia zakresu postrzegania.
Interpretacja w wyjątkowy sposób kształtuje wyobraźnię dziecka, wzbogaca zakres jego słownictwa, uczy poprawności wypowiedzi.
Muzyka dodatkowo wzmacnia wrażenia. Twórcza interpretacja utworów pozwala na przekształcanie dźwięków, melodii i rytmów w znaki plastyczne.
Uzupełnieniem mogą być bodźce wizualne, w tym przypadku slajdy przedstawiające kosmos.
PRZYKŁADOWE STRUKTURY DYDAKTYCZNE
  • Fragment Małego Księcia (rozdział 4)
  • Muzyka: Tangerime Dream „Cyclone”, Vangelis „Alpha” „Cosmos” „Spiral”
  • Slajdy przedstawiające kosmos
  • Odtwarzacz płyt CD lub odtwarzacz MP3 z głośnikami
  • Projektor, rzutnik MM, laptop (w zależności od możliwości)
TECHNIKA
K:* Dobór techniki powinien być dostosowany do wieku dziecka. Wiąże się to
z możliwościami warsztatowymi. Poza tym technika powinna pomagać dziecku zrozumienie realizowanych treści, sprawiać radość i dawać przyjemność w trakcie tworzenia.
  • Technika mieszana/łączona:
Rysowanie kredkami świecowymi lub tłustymi pastelami i malowanie akwarelą lub tuszem (granatowym)
  • Wydrapywanka barwna
MATERIAŁY I NARZĘDZIA
K:*  Każda technika wymaga określenia materiałów i narzędzi potrzebnych do wykonania pracy plastycznej.
FORMA PRACY
  • Indywidualna.